Efrîn'deki zeytin hırsızlığı küresel ticarete dönüştü

img
HABER MERKEZİ - Türkiye’nin Efrîn’e yönelik saldırılarının ardından el koyduğu zeytinler, küresel ticarete dönüştürüldü. 
 
Türkiye’nin 20 Ocak 2018’de Kuzey Suriye’nin Efrîn’de el koyduğu zeytin ve zeytin bazlı ürünler, küresel ticarete dönüştü. Fırat Haber Ajansı’ndan (ANF) Maxime Azadi, bu ürünlerin nasıl dünya ülkelerine taşındığını, hukuksal açıdan nasıl bir suç işlendiğini yazdı. Azadi’nin, “Efrîn zeytinleri küresel yağmaya dönüştü” haberi şöyle: 
 
“Son yıllarda Avrupa’da özellikle Türk, Arap ve Kürtlere ait marketlerde yeni ürünler raflarda yerlerini aldı. Birçoğu doğrudan ‘Afrin’ adını taşısa da onlarca ve belki de yüzlercesi farklı etiketlerle piyasaya sürülüyor. Rojava, genel olarak bölgenin tahıl ambarıydı. 2011’de başlayan savaştan önce Suriye’de tarımsal üretimin yüzde 40’ını, tahıl üretiminin yüzde 60’ını Rojava karşılıyordu. Bugün Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi olarak biçimlenen bölge, aynı zamanda petrol rezervlerinin yüzde 80’ine sahip. Ancak bu zenginlikler, Kürdistan’ı sömürgeleştiren diktatoryal ve baskıcı komşu devletlerin iştahını kabarttı. Türkiye bunların başında geliyor.
 
TÜRKİYE’NİN AYNASI  
 
Suriye’de doğrudan işgale girişen ülke de Türkiye oldu. DAİŞ, El Nusra ve bunlarla aynı zihniyet ve pratiği taşıyan grupları toplayan Ankara, açık bir şekilde işgale başladı. Başta Efrîn olmak üzere işgal edilen tüm Kürt kentlerinde gerçek bir terör ve yağma rejimi hayata geçirildi. Efrîn, Türk devletinin işgal ettiği bölgelerde kurduğu sistemin en açık fotoğrafını sunuyor. Diğer bir ifadeyle: Türk devletinin sunduğu model, Efrîn’de cisimleşiyor. Efrîn, Rojava zenginlikleri içerisinde, zeytin ağaçları ile ün sahibi bir kent. Bu bölgede emsalsiz kaliteye sahip en az 18 milyon zeytin ağacı vardı. Ayrıca dünyaca ünlü bir marka olan ‘Halep Sabunu’nun da hammaddesi, Efrîn zeytinleriydi. Zeytinyağı ise yüzlerce yıldır bölge için ‘sarı altın’ olarak değer görüyor.
 
YÜZLERCE MİLYON SOYGUN
 
Mart 2018’de Türk devleti tarafından işgal edilen bu bölgede aynı yılın zeytin rekoltesi, ekonomistler tarafından 130 milyon Euro olarak değerlendiriliyordu. Ankara ve çeteleri pastayı kendi aralarında paylaştı, kentte kalan nadir ailelere ise sadece kırıntıları bıraktı. Tarım ve sabun üretimi araçlarının yağmalanması ve insan kaçırarak elde edilen fidyelerle birlikte, ‘ganimetin’ değeri 90 milyon Euro olarak ifade ediliyor. Gerçek miktarın çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.
 
Yerel kaynaklara göre, aynı yıl zeytinyağı üretimi, 50 bin ton civarındaydı ve değeri 130 milyon Euro olarak hesaplanıyordu. Fransız Le Point dergisi, Ocak 2019’da bu konuya ilişkin yayınladığı bir araştırma haberde, 60 milyon Euro değerindeki 20 bin ton zeytinyağının Türkiye’de satıldığını yazıyordu. Farklı şekilde yapılan yağma faaliyetleri ile birlikte 90 milyon Euro’yu aşkın gelir kaynağının yağmalandığı vurgulanıyordu. Buna bir de diğer hırsızlıklar, fidye, insan kaçırma ve petrol kaçakçılığı da eklenince yağmanın boyutları daha iyi anlaşılıyor.
 
FABRİKALARA EL KONULDU
 
ANF’nin Kasım 2018’de yayınladığı belgeler, Türk devleti ile silahlı çete grupları arasında yağma üzerine bir protokol imzalandığını gösteriyordu. Bu protokol, 2018 ve 2019 yılları için Efrîn zeytinyağı gelirlerinin işletilmesini silahlı çete gruplarına veriyordu. Yağma, 2018’den bu yana küresel bir boyut kazandı. Kentte yağmalanan fabrikalar, işgal rejimine hizmet için faaliyete konuldu. ANF’de 28 Haziran 2021 tarihinde yayınlanan bir haberde, kentte kalan 100 zeytinyağı fabrikasından 50’sinin sahiplerinin Şehba ve Halep’e göç etmek zorunda kaldığına dikkat çekiliyor. Tümünün fabrikalarına el konulmuş. Necib Şêxo isimli bir üretici, zeytinyağı fabrikalarından elde edilen ürünlerin işgal altındaki Cindirês’te ‘Nuri Arap’ın fabrikası önünde toplandığını ve Hamam Sınır Kapısı üzerinden Türkiye’ye geçirildiğini söylüyor. Aynı zamanda işgal öncesinde tüm Suriye’nin ihtiyacını karşılayan sabun da aynı yolla Türkiye’ye kaçırılıyor.
 
1 MİLYON 300 BİN AĞAÇ KESİLDİ
 
Kuzey-Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi Eşbaşkan Yardımcısı Bedran Çiya Kurd, en az 1 milyon 300 bin zeytin ağacının kesilerek Türkiye’ye kaçırıldığını söylerken Türk devletinin sadece zeytin ve zeytinyağından yılda en az 80 milyon dolar kar sağladığına dikkat çekti. Bugün neredeyse tüm Avrupa ülkeleri ile ABD ve Kanada’daki raflarda Efrîn’den çalınan zeytinyağları var. Bu yağmanın en önemli ayaklarından birini Almanya oluşturuyor. Almanya, aynı zamanda Türk devletinin Avrupa’daki en büyük destekçisi olarak önem kazanıyor. Sol Parti bu yağmaya ilişkin Alman hükümetine birçok soru önergesi de verdi. Diğer bir ifadeyle gizli bir faaliyet değil.
 
BÜYÜK DEPOLAR ALMANYA’DA
 
Sanal ağlarda, internet sitelerinde, marketlerde yaygın bir şekilde Efrîn ismi taşıyan zeytinyağları satılıyor. Yağmacılıktan elde edilen korkunç bir pazar söz konusu. Açık bir şekilde satılan ürünlerden biri, ‘Zêr Afrin’ adını taşıyor. Almanya’nın Magdeburg kentinde büyük bir depoda toplanıyor ve dağıtımı yapılıyor. İşgal edilen Kürt topraklarından çalınan ürünler, önce Türkiye’ye götürülerek Türk Standartları Enstitüsü (TSE) imzası ile Avrupa’ya çıkarılıyor. Çoğu ürünün köken ülkesi ‘Suriye’ olarak geçiyor. Zêr Afrin sitesinde yağma ürünleri açık bir şekilde tanıtılıyor. Ulaşmaya çalıştığımız şirket, herhangi bir yanıt vermedi. Salet Al Ghouta adlı Wuppertal merkezli şirket, özellikle ‘Cibal Afrin’ markasıyla Efrîn’den çalınan zeytinyağlarını satıyor. ‘Olive oil the mountains of Afrin’ (Efrîn dağlarının zeytinyağı) şeklinde sunumu yapılan ürünün 2 litresi için 15,28 Euro talep ediliyor.
 
RESMİ YOLLARLA GİRİYOR
 
TIR’lara ve gemilere doldurularak getirilen bu ürünlerin, Avrupa gümrüklerinden nasıl geçirildiği konusunda bilgi alamadık ancak tüm işaretler resmi yollarla giriş yaptığını gösteriyor. Alman Deutsche Welle (DW) ajansının Şubat 2019’da yayınladığı bir rapora göre, en az 10 bin ton çalınmış zeytinyağı, İspanya’ya ulaşmış olabilir. Geçen süre içerisinde hem işgal hem de yağma boyutlandı.
 
ALMANYA’NIN YANITI 
 
Konuya ilişkin bilgi istediğimiz Alman Ticaret Bakanlığı, bizi Tarım Bakanlığı’na yönlendirdi. Federal Gıda ve Tarım Bakanlığı’nın yanıtı, yağma ürünlerinin yasal yollardan girdiğine işaret ediyor. Bakanlığın yanıtı şöyle: AB'de pazarlanacak üçüncü ülkelerden gelen hayvansal olmayan gıdaların AB'de üretilen ürünler gibi AB Topluluğu ve ulusal gıda yasasının gerekliliklerini karşılaması gerekir. Üçüncü ülkelerden hayvansal olmayan gıdaları ithal ederken AB'ye ihracat yapan şirketler için herhangi bir izin şartı aranmamaktadır. Bunun yerine üçüncü ülkelerden AB'ye ithal edilen gıdalar için yukarıda belirtilen gereklilikleri kontrol etmekten sorumlu olan, ilgili sınır kontrol noktalarındaki federal eyaletlerin gıda kontrol yetkilileridir. Ayrıca ürünler, gümrük işlemleri için gümrük makamları tarafından kontrol edilir.
 
Gıda ve Tarım Bakanlığı, ‘belirli münferit vakalar’ olarak ifade ettiği ürünlerin değerlendirmesinin de gümrük makamları tarafından yapıldığını belirterek bizi oraya yönlendirdi. Bakanlık, Almanya’ya gelen bu ürünlerin miktarı ve pazardaki payı ile ilgili sorularımıza yanıt vermezken, menşei konusunda şunları belirtti: Dış ticaret istatistikleri, yalnızca tüm ülke bazında, bu durumda Suriye'nin tamamı bazında ithalat ve ihracatı kaydeder. İstatistiksel kayıtlarda bireysel bölgelere göre bir değerlendirme yapılmamaktadır.
 
Fransa ve Belçika makamlarına yönelttiğimiz sorularımıza ise yanıt verilmedi. İletişim kurduğumuz zeytinyağı satışı yapan şirketlerin hiçbiri de yanıt vermeye yanaşmadı.
 
DİĞER ÜLKELER 
 
Çalınan ürünlere ‘Jibal Afrin’ markasıyla Kanada’da da rastlandı. Köken ülkesi ‘Suriye’ olarak geçiyor. TSE imzası taşıyan bu ürün, ‘Mir Paketleme İTH. İHR. VE TİC. LTD. ŞTİ.’ etiketini taşıyor. Şirketin Facebook sayfasında Efrîn’in çalınmış zeytinyağının 1 litresi 13 Dolar, 2 litresi 23 Dolar ve 4 litresi 43 Dolara satılıyor. Ayrıca 9 kilogram ‘organik yeşil zeytin’ için 75 Dolar isteniyor. Fransa’da Mira adıyla açılan bir sayfada ‘Yaman’ markası altında Efrîn zeytinyağı satışı yapılıyor. Yağın üretim yeri ‘Suriye’ olarak geçiyor. Tanıtımda, ‘Suriye'de yapılan birinci sınıf doğal zeytinyağı markası Yaman (Afrin Halep)’ ifadeleri dikkat çekiyor. Bu sayfada 3 litre zeytinyağı için 13,5 Euro, 5 litre için 22,5 Euro ve 18 litre için 81 Euro isteniyor.
 
Bir diğer şirket ise Danimarka’da Viborg merkezli olarak iş yapan ve ‘Jobri Food’ adını taşıyan şirket. ‘Efrîn ürünleri’ satan bu şirketin Almanya ağı da var. Zeytin ve zeytin bazlı Efrîn ürünlerinin Türkiye’de paketlendiği ve onaydan geçtiği anlaşılıyor. Şirketin tanıtımından Avrupa Birliği genelinde acentelerinin olduğu ve sahibinin Efrînli olduğu anlaşılıyor. Jobri Food, kendisini Avrupa Birliği’nin önde gelen şirketlerinden biri olarak tanıtıyor. Dikkat çeken bir not ise şöyle: Tanınmış Afrin mahsullerinden üretilen en kaliteli gıda maddelerini sunmaktan gurur duyuyoruz.
 
TÜRKİYE ŞÜPHELİ
 
Benzer şekilde ABD ve Avrupa’nın diğer birçok ülkesinde de farklı markalarla Efrîn’den çalınan ürünlere rastlandı. Sanal ağlarda bunları paylaşan çok sayıda internet kullanıcısı var. Efrîn adını taşımayan çok sayıda farklı marka ile bu yağmanın çok daha boyutlu olduğunu tahmin etmek zor değil. Ancak bu durum, yağmanın gerçek boyutlarını tespit etmeyi de zorlaştırıyor. Bununla birlikte Türkiye’de üretilen ya da onaylanan tüm zeytin bazlı ürünler şaibeli hale geldi. Avrupa ülkelerinin bir tedbir geliştirmemesi, işlenen suça Avrupa’yı da ortak ediyor. Oysa Efrîn’den çalınan ürünler hem baskıcı bir rejimin hem de DAİŞ, El Nusra ve diğer işgal ve yağma gibi ağır savaş suçları işleyen grupların finanse edilmesini sağlıyor. Diğer bir ifadeyle bu ürünlerin satışı hukuken savaş suçu kapsamına girebilir.
 
AVRUPA TEDBİR ALMIYOR
 
Örneğin Avrupa, İsrail’in işgal ettiği Filistin topraklarından gelen ürünler için özel bir etiketleme uygulaması hayata geçirdi. Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından alınan bir karar, bu tür bir etiketlemeyi zorunlu kılıyor. Söz konusu ürünlerin Batı Şeria ya da Golan Vadisi’ndeki kolonilerden geldiği yazılıyor. İsrail kolonisi olmayan Filistin bölgelerinden gelenler ise ‘Gazze ürünü’, ‘Batı Şeria ürünü’ ya da ‘Filistin ürünü’ şeklinde etiketlendiriliyor. Bu uygulama ile tüketiciye satın almadan önce doğru bilgi verilmesi amaçlanıyor. Aynı uygulama, Efrîn’den taşınan ürünlere uygulanmadığı için çok sayıda tüketicinin bilmeden yağma ve işgalin bir parçası olduğunu düşünmek zor değil.
 
MALTERRE: BU BİR SUÇ
 
Maximi, küresel boyuta ulaşan ticaretin hukuki boyutunu ise Paris Barosu’ndan avukat Jean-Louis Malterre ile konuştu. Söz konusu durumun savaş hukukuna aykırı olduğunun altını çizen Malterre, “Savaş hukukunun ihlalidir. Askeri eylemleri düzenleyen sözleşmelere aykırıdır, yağmadır” diye belirtti. Lafarge Davası’nı hatırlatan Malterre, Efrîn’den taşınan ürünlerin de “yağma ve hırsızlık ürünleri” olduğunu belirterek, “Yağmaya doğrudan katılanlar ve yağmadan elde edilenler, ceza konusudur” diye konuştu.
 
Malterre, hukuksal sürecin işlemesi için suç duyurusunda bulunulması gerektiğinin altını çizdi. 

Diğer başlıklar

12:14 Almanya sandık başında
12:10 300 bin TL'ye makam asansörü
12:03 12 yaşından 16 yaşına kadar tecavüze uğradı
11:28 DAİŞ’in Irak saldırısında 3 kişi yaşamını yitirdi
11:26 Kadınlar tekçiliği ortadan kaldırmaya kararlı
11:06 Ahmet Türk: Muhatap Kürt halkı ve aktörleridir
10:59 Temel: HDP belirleyici rol üstlenecek
10:54 Şenyaşar ailesi: Adalet tabeladan ibaret
10:43 Kılıçdaroğlu: İktidarın alternatifi oluştu
10:25 HDP Yerel Yönetimler Konferansı: Türkiye’nin tüm sorunlarını çözmeye talibiz
10:18 Maltepe Cezaevi’nde 3 tutuklu koronavirüse yakalandı
10:03 Datça'da peş peşe 2 deprem
09:18 Emniyet bekçisi bir kadını katletti
09:06 Jiyan Haber’in imtiyaz sahibine ölüm tehdidi
09:05 Soçi öncesi ön hazırlık: Kırım salvosu
09:04 Eliaçık: Erdoğan, Erbaş'la oy arttırmaya çalışıyor
09:03 Barınamayan öğrenciler kararlı: Çözemiyorsanız o koltuktan inin
09:02 Ardanuç lavantayla canlanacak
09:00 26 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
25/09/2021
23:33 Dersim’de kaza
23:16 Adana’da Deniz Poyraz futbol turnuvasından renkli görüntüler
22:47 ‘Örgütlenirsek toplumumuzu özgürleştirebiliriz’
21:22 Koronadan 193 kişi daha hayatını kaybetti
20:19 Yaşam savunucularından iktidara: İklimi değil sistemi değiştir
20:06 Yerel Yönetim Kadın Konferansı ‘Jin, Jiyan Azadî’yle son buldu
19:57 Apê Musa İzmir’de anıldı
19:49 HDP'li gençler madde bağımlılığına karşı bildiri dağıttı
19:03 Erdoğan’dan öğrencilere ilişkin açıklama: Yalan söylüyorsunuz
18:48 İstanbul Kent Konseyi’nden tarım şenliği
18:40 Batman Valiliği’nin Hasankeyf videosuna tepki yağdı
18:24 Demirtaş’tan Kürtçe kitap önerisi: Kürt çocukları anadillerinde okuyup yazamıyor
17:55 Bülbül: Pütürge’de insanların barınma hakkı ellerinden alınıyor
17:20 Şırnak’taki TOKİ konutları dökülmeye başladı
17:16 DBP İstanbul’da danışma bürosu açtı
17:11 39 mülteci hakkında sınır dışı edilme kararı
16:50 Karamollaoğlu: Kayyımlar genel kural haline gelmiş
16:11 Gabar Dağı’ndaki yangın kendiliğinden söndü
15:47 Bakanlığa ‘İmralı’da ihlal yok’ savunması soruldu
15:47 ‘Hevaller’ ifadesi 'örgütsel iletişim kelimesi' sayıldı
15:23 2 yılda 63 hasta tutuklu yaşamını yitirdi: 'Öldürme politikası' izleniyor
15:15 Tuşba'da sel: Altyapı yok
14:52 Dayanışma konserine koronavirüs yasağı
14:42 Cezaevinde 28 yılda 5 kez mide kanaması geçirdi
14:38 ‘26 yıldır kayıp olan Eroğlu nerede?’
14:26 Babacan’dan ‘Adı Kürt meselesidir' paylaşımı
14:14 Aydeniz: Çözümün muhatabı Öcalan’dır
14:08 5 çocuklu aile 8 aydır elektriksiz
14:00 Dersim’de ajanlık dayatmasına karşı suç duyurusu
13:34 Cumartesi Anneleri: Galatasaray'daki işgali sonlandırın
13:33 Dedeoğulları’nın avukatı Karabulut: Savcı, emniyetin gönderdiği WhatsApp görüşmelerini bizden saklıyor
13:13 CHP’den Cumartesi Anneleri’ne pankartlı destek
12:48 ÖSO’nun elindeyken ailesine 10 saniyelik ses kaydı gönderdi
12:16 Van’da sağanak yağış sonrası ev ve iş yerlerini su bastı
12:12 Diyarbakır ve Batman’da kayıpların akıbeti soruldu
11:56 Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ABD'de temaslara başladı
10:59 Şenyaşar ailesi: Hak, hukuk, adalet mücadelesi büyüyor
10:52 Buldan: Eşit temsiliyete duyarlı demokratik sistemi kadınlarla kuracağız
10:51 HDP Yerel Yönetimler Kadın Konferansı başladı
10:50 Cemevlerinin kapılarını öğrencilere açan AVK: İktidar köklü bir çözüm bulmalı
10:47 Kürt Dili ve Edebiyatı bölümüne 3 kontenjan ayrılmasını Bakana sordu
10:46 İkizköylüler hakaret eden hakimi şikayet etti
10:37 Erdoğan’ın Kürt sorunu zikzakları: Yok, var, çözdük, yok
10:27 Adalet Nöbeti'ne katılan avukatlar: Adalet er ya da geç tecelli edecek
10:14 Türkiye, Kuzey Suriye’ye akan Fırat suyunu 200 metreküpün altına düşürdü
10:06 İdil kırsalında yangın
09:54 Çocuklarının cenazesini almak için mücadele ediyorlar
09:50 Kırkazak: Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Türkiye’den yol haritası istiyor
09:08 Ağaç kıyımı sırasında bir asker hayatını kaybetti
09:07 Yoksulluk ve ekoloji mücadelesini bütünleştiren bir kadın: Wangari Maathai
09:06 Kadınlar Danıştay'ın ret kararına itiraz edecek
09:06 AYM'nin Özgür Gündem kararı AİHM’e taşınacak
09:05 Uyuşturucu tehdidi karşısında teşvikvari sessizlik!
09:02 Kahveci: Konut krizinin nedeni yönetim zafiyeti
09:02 'Cebimizdeki para gün geçtikçe eriyor'
09:02 Öğrenci yurdu asker ve koruculardan alınamıyor
09:02 Ekolojist Işıklı: Doğa talanı ÇED'siz hızlandırılıyor
09:01 Mehmet Öcalan: Çözümün yolu İmralı ve Meclis'ten geçer
09:01 İmralı'da özgürlük diyalogları: Eril iktidardan sonsuz boşanmalı
09:00 25 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
00:23 Öğrenciler eylemlerini sürdürüyor
00:16 Dedeoğulları’nın korunmasına yönelik Valilik ve Kaymakamlık’ta kayıt bulunamadı
24/09/2021
22:41 Düğün konvoyuna silahlı saldırı
22:29 Akşener: Cumhurbaşkanı adayı değil, başbakan adayıyım
21:52 Kadıköy’de toplanan HDP’liler: Yoksulluk kader değildir
20:34 34 işçi örgütünden mitinge katılım çağrısı
20:29 Koronavirüs tablosu: 27 bin 197 vaka, 221 vefat
20:22 Ebru Aras’ı katleden failin tahliye edilmesi protesto edildi
20:16 Türkiye’nin bombardımanında bir sivil yaralandı
19:43 Nehil Sazlık’taki yangın kısmi olarak kontrol altına alındı
19:33 Sedat Peker: Türkiye'de bürokrasi ve siyasetle iç içe bir narko yapı yaratılmaya çalışılıyor
19:18 CHP Sözcüsü: Sorun yok deyince çözüldü zannediyorlar
19:07 Ekoloji örgütleri: İklim krizine karşı harekete geçilmeli
18:47 Türkiye Tıl Temir’de Şam noktasını bombaladı
18:38 KESK üyeleri hakkında beraat talebi
18:23 Boğaziçi’nde akademisyenlerin nöbeti 177’nci gününde
18:12 Şırnak'ta bir tutuklu sevk edildi
18:00 Özerk Yönetim’den Danimarka Dışişleri Bakanlığı’na ziyaret
17:51 Gözaltına alınan 8 kişi serbest bırakıldı
17:44 STÖ’lerden kayyım tepkisi: Yüksekova’da rant anlayışı hakim
17:41 Burhan Sönmez PEN International başkanı seçildi